Wieczysta Adoracja w Wysokiej - 25 kwietnia i 13 listopada

Tekst: · aktualizacja

Spis treści

Czym jest wieczysta adoracja?

Wieczysta Adoracja w Wysokiej oznacza dwa wyznaczone dni modlitwy przed Najświętszym Sakramentem - 25 kwietnia i 13 listopada - w kościele NMP Różańcowej przy pl. św. Jana Pawła II 1. Nie jest to całodobowa kaplica, lecz część diecezjalnej praktyki, w której parafie podejmują adorację w swoich terminach.

Co oznacza adoracja Najświętszego Sakramentu?

Adoracja Najświętszego Sakramentu to modlitwa uwielbienia Chrystusa obecnego w Eucharystii, charakteryzująca się ciszą, skupieniem i oddaniem czci konsekrowanej Hostii przechowywanej w tabernakulum albo wystawionej w monstrancji. Katechizm przypomina o rzeczywistej obecności Chrystusa w Eucharystii oraz o kulcie oddawanym Mu także poza Mszą świętą (KKK 1374, 1378, 1418).

Nie trzeba szukać specjalnych słów. Można usiąść, uklęknąć, przeczytać fragment Ewangelii albo po prostu pozostać przez chwilę w ciszy. Taka modlitwa różni się od uczestnictwa we Mszy, ale wyrasta z tej samej wiary w Eucharystię.

Kult Eucharystii poza Mszą wyraża wiarę Kościoła w obecność Chrystusa w sakramencie Ołtarza oraz zachęca do osobistego nawiedzenia Najświętszego Sakramentu. - Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 1378 i 1418, wyd. polskie 1994

  • Monstrancja to naczynie liturgiczne, w którym podczas wystawienia ukazuje się konsekrowaną Hostię do adoracji.
  • Tabernakulum to miejsce przechowywania Najświętszego Sakramentu w kościele, przy którym możliwe jest krótkie nawiedzenie i modlitwa.
  • Wystawienie Najświętszego Sakramentu jest obrzędem liturgicznym, którego przebieg prowadzą uprawnieni szafarze zgodnie z prawem Kościoła.
  • Nawiedzenie Najświętszego Sakramentu może trwać kilka minut i nie wymaga udziału w adoracji prowadzonej przez grupę.

Skąd bierze się kalendarz dni adoracji w parafiach?

Podział dni adoracji między parafie służy temu, aby modlitwa eucharystyczna trwała w diecezji przez kolejne terminy roku, jak sztafeta podejmowana przez różne wspólnoty. Kodeks Prawa Kanonicznego zaleca, aby w kościołach i kaplicach odbywało się co roku uroczyste wystawienie Najświętszego Sakramentu przez odpowiedni czas, także z przerwami (kan. 942).

Nie oznacza to, że każda parafia ma kaplicę wieczystej adoracji otwartą bez przerwy. W Wysokiej chodzi o dwa wskazane dni w roku. Szczegółową organizację, zmiany osób czuwających i formę zakończenia ustala parafia na dany termin.

  • Kan. 941 KPK przewiduje wystawienie Najświętszego Sakramentu w monstrancji albo w puszce, zgodnie z przepisami liturgicznymi.
  • Kan. 942 KPK wskazuje na coroczne, dłuższe wystawienie jako formę rozwijania kultu Eucharystii.
  • Kan. 943 KPK określa, kto może wystawić Najświętszy Sakrament i udzielić błogosławieństwa eucharystycznego.
  • Obrzędy Komunii Świętej i kultu tajemnicy eucharystycznej poza Mszą z 1973 roku opisują ramy liturgiczne wystawienia i błogosławieństwa.

Kiedy jest Wieczysta Adoracja w Wysokiej?

Według karty parafii NMP Różańcowej na stronie Diecezji Bydgoskiej, aktualizowanej 15 października 2026 roku, Wieczysta Adoracja w Wysokiej przypada 25 kwietnia i 13 listopada. Daty są stałe, lecz dzień tygodnia zmienia się co roku, dlatego godzin nie należy zakładać z pamięci.

Dlaczego 25 kwietnia i 13 listopada wymagają sprawdzenia planu?

25 kwietnia i 13 listopada są podane jako dni Wieczystej Adoracji, ale karta diecezjalna nie stanowi szczegółowego planu konkretnego dnia. Godzina wystawienia, przerwy, modlitwy prowadzone oraz błogosławieństwo eucharystyczne mogą zostać ogłoszone osobno.

Przed przyjazdem najlepiej sprawdzić aktualne komunikaty wywieszone przy kościele albo kartę parafii w serwisie Diecezji Bydgoskiej. Niezależny przewodnik nie publikuje ogłoszeń parafialnych ani nie zastępuje źródła bieżących informacji.

  1. Sprawdź datę w kalendarzu, bo 25 kwietnia oraz 13 listopada przypadają każdego roku w innym dniu tygodnia.
  2. Otwórz kartę parafii Diecezji Bydgoskiej, ponieważ jest obecnie oficjalnym źródłem podstawowych danych o parafii w Wysokiej.
  3. Przeczytaj ogłoszenia przy kościele, gdy zależy Ci na godzinie wystawienia albo zakończenia adoracji.
  4. Zaplanuj spokojny przyjazd, bo nawet kilka minut modlitwy ma sens i nie wymaga pozostania przez cały dzień.

Gdzie znajduje się kościół NMP Różańcowej w Wysokiej?

Kościół NMP Różańcowej w Wysokiej znajduje się przy pl. św. Jana Pawła II 1, 89-320 Wysoka, w powiecie pilskim, na historycznej Krajnie. To dawny kościół klasztorny kanoników regularnych, dziś świątynia parafialna i siedziba parafii należącej do Diecezji Bydgoskiej.

Wysoka leży około 20 km na wschód od Piły. Przy pierwszej wizycie dobrze zostawić sobie chwilę nie tylko na modlitwę, lecz także na obejrzenie muru przykościelnego oraz ryglowej dzwonnicy.

  • Adres kościoła to pl. św. Jana Pawła II 1, 89-320 Wysoka, zgodnie z kartą Diecezji Bydgoskiej z października 2026 roku.
  • Diecezja Bydgoska prowadzi aktualną kartę parafii, ponieważ dawna domena parafiacyrylametodego.pl nie jest oficjalną stroną parafialną.
  • Dekanat Wysoka skupia dziewięć parafii, a parafia NMP Różańcowej jest jego siedzibą według danych przywołanych przez źródła lokalne.
  • Wysoka w powiecie pilskim powinna być odróżniana od innych miejscowości o tej samej nazwie w Polsce.

Jak długo trwa adoracja Najświętszego Sakramentu?

Osobista adoracja Najświętszego Sakramentu może trwać 5 minut, pół godziny albo pełną godzinę - nie ma obowiązkowego czasu dla pojedynczego uczestnika. Dzień adoracji w parafii obejmuje zwykle wiele godzin między wystawieniem a nabożeństwem końcowym, lecz konkretny harmonogram Wysokiej trzeba sprawdzić przed datą 25 kwietnia lub 13 listopada.

Czy trzeba zostać przez całą Wieczystą Adorację?

Nie, nie trzeba pozostawać przez cały dzień. Można wejść cicho, pomodlić się przez krótki czas i wyjść bez zwracania na siebie uwagi, o ile nie przerywa się wspólnej modlitwy ani śpiewu.

Określenie „wieczysta” opisuje ciągłość modlitwy podejmowanej w kolejnych terminach przez wspólnoty, a nie obowiązek wielogodzinnego czuwania jednej osoby. KKK 1418 zachęca do nawiedzania Najświętszego Sakramentu, nie wyznaczając minimalnej liczby minut.

  • 5-10 minut ciszy może wystarczyć osobie, która przychodzi przed pracą, szkołą albo w drodze przez miasto.
  • 15-20 minut z Ewangelią daje czas na przeczytanie krótkiego fragmentu, na przykład szóstego rozdziału Ewangelii według św. Jana.
  • Jedna godzina czuwania jest powszechną praktyką modlitewną nawiązującą do sceny modlitwy Jezusa w Getsemani.
  • Udział w zakończeniu pozwala przeżyć hymn eucharystyczny oraz błogosławieństwo, jeśli plan dnia przewiduje taką formę.

Dlaczego mówi się o godzinie czuwania?

Tradycja godziny czuwania nawiązuje do pytania Jezusa skierowanego do uczniów w ogrodzie Getsemani: „Jednej godziny nie mogliście czuwać ze Mną?” (Mt 26,40, Biblia Tysiąclecia, wyd. V). To biblijne odniesienie pomaga nadać modlitwie rytm, ale nie zamienia jej w sprawdzian wytrzymałości.

Osoba opiekująca się dzieckiem, starsza albo chora nie musi mierzyć własnej pobożności długością pobytu. Liczy się modlitwa, skupienie i szacunek dla innych obecnych w kościele.

„Jednej godziny nie mogliście czuwać ze Mną?” - Ewangelia według św. Mateusza 26,40, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, 2000

  1. Wejdź spokojnie i wybierz miejsce, które nie utrudnia przejścia innym osobom przychodzącym na adorację.
  2. Przywitaj Chrystusa krótką modlitwą, nawet jednym własnym zdaniem wypowiedzianym w ciszy.
  3. Ustal realny czas, na przykład 10 albo 30 minut, zamiast opuszczać kościół w pośpiechu i napięciu.
  4. Wyjdź dyskretnie, szczególnie gdy trwa czytanie, śpiew albo modlitwa prowadzona przez grupę.

Czy na adoracji trzeba klęczeć?

Nie, nie trzeba klęczeć przez cały czas adoracji. Przyklęknięcie jest znakiem adoracji, co wskazuje Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego w nr 274, lecz podczas modlitwy można klęczeć, siedzieć albo stać - zależnie od zdrowia, wieku i warunków w kościele.

Jak zachować się przy wejściu przed wystawionym Sakramentem?

Przy wejściu przed wystawionym Najświętszym Sakramentem wiele osób w Polsce wykonuje przyklęknięcie na oba kolana, lecz jest to zwyczaj liturgiczny i pobożnościowy, nie test czyjejś wiary. Najważniejsza pozostaje cześć dla Eucharystii oraz spokojne zachowanie.

Jeżeli adoracja odbywa się przed tabernakulum, praktykuje się przyklęknięcie na jedno kolano. Gdy zdrowie nie pozwala na taki gest, wystarczy skłon głowy lub postawa pełna szacunku.

  • Przyklęknięcie jest znakiem adoracji i ma sens jako świadomy gest, a nie szybki ruch wykonany bez skupienia.
  • Skłon głowy jest odpowiednią formą szacunku dla osoby, która nie może bezpiecznie uklęknąć.
  • Siedzenie pomaga uczestniczyć w dłuższej adoracji osobom starszym, chorym oraz opiekunom dzieci.
  • Stanie może być naturalne podczas śpiewu, wejścia, wyjścia lub gdy w kościele brak wolnego miejsca.

Czy dzieci i osoby chore mogą siedzieć podczas adoracji?

Tak, dzieci, osoby chore, starsze i mające trudność z poruszaniem się mogą siedzieć podczas adoracji. Postawa ciała ma wspierać modlitwę, a nie powodować bólu, lęku przed upadkiem czy zawstydzenia.

Z dzieckiem najlepiej wybrać miejsce bliżej wyjścia. Gdy maluch zaczyna płakać lub głośno się bawić, spokojne wyjście na chwilę jest życzliwe wobec niego i pozostałych uczestników.

  • Dziecko w wieku przedszkolnym może uczestniczyć przez kilka minut, ucząc się ciszy i prostego znaku krzyża.
  • Osoba z bólem kolan może przez cały czas siedzieć, zachowując skupienie bez ryzyka pogorszenia zdrowia.
  • Rodzic z niemowlęciem może stanąć lub usiąść przy wyjściu, by w razie potrzeby wyjść bez zakłócania modlitwy.
  • Osoba korzystająca z laski lub balkonika nie powinna podejmować gestu, który mógłby naruszyć jej równowagę.

Jakie modlitwy można odmawiać przed błogosławieństwem Najświętszym Sakramentem?

Przed błogosławieństwem Najświętszym Sakramentem można modlić się własnymi słowami, czytać Pismo Święte, odmawiać różaniec albo uczestniczyć w śpiewie hymnu „Przed tak wielkim Sakramentem”. Sam obrzęd wystawienia i błogosławieństwa opisuje rytuał z 1973 roku, a jego szczegółowy przebieg w danym dniu zależy od planu parafii.

Co zwykle śpiewa się przed błogosławieństwem eucharystycznym?

Przed błogosławieństwem zwykle śpiewa się „Przed tak wielkim Sakramentem”, polską wersję hymnu Tantum ergo. Następnie kapłan odmawia modlitwę przewidzianą przez obrzęd i udziela błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem.

Po zakończeniu często pojawia się aklamacja „Niech będzie pochwalony Przenajświętszy Sakrament” oraz pieśń eucharystyczna. W konkretnym dniu nie należy jednak zakładać identycznego porządku bez sprawdzenia lokalnych ogłoszeń.

  • „Przed tak wielkim Sakramentem” jest hymnem eucharystycznym często śpiewanym bezpośrednio przed błogosławieństwem.
  • Aklamacja po błogosławieństwie wyraża cześć dla Najświętszego Sakramentu i bywa odmawiana wspólnie.
  • Pieśń eucharystyczna może zakończyć nabożeństwo, jeśli przewiduje ją lokalny plan modlitwy.
  • Cisza po śpiewie pozwala pozostać chwilę w osobistej modlitwie bez potrzeby dodawania kolejnych formuł.

Jak modlić się w ciszy podczas adoracji?

Zacznij od jednej intencji, przeczytaj kilka wersetów Ewangelii, a potem zostaw czas bez słów. Dobrym punktem wyjścia jest J 6,51, gdzie Jezus mówi o chlebie żywym, lub Mt 28,20 o Jego obecności z uczniami.

W kościele NMP Różańcowej naturalnym wyborem pozostaje różaniec, związany z patronatem świątyni. Nie trzeba jednak kończyć całej części modlitwy. Jedna tajemnica odmówiona uważnie jest bardziej pomocna niż mechaniczne tempo.

  1. Wypowiedz prostą intencję, na przykład prośbę o pokój serca, światło w decyzji albo pamięć o bliskiej osobie.
  2. Przeczytaj krótki fragment Ewangelii, wybierając kilka zdań zamiast próbować przeczytać cały rozdział w pośpiechu.
  3. Pozostań przez chwilę w ciszy, bez przymusu formułowania kolejnych słów czy odczuć.
  4. Odmów jedną dziesiątkę różańca, jeśli ta forma pomaga utrzymać uwagę i spokojny rytm modlitwy.

Temat modlitwy maryjnej rozwija tekst o różańcu i patronacie kościoła.

Co zobaczyć podczas adoracji w kościele NMP Różańcowej w Wysokiej?

Kościół NMP Różańcowej w Wysokiej jest barokową świątynią dawnego klasztoru kanoników regularnych, której wnętrze łączy ołtarz główny, belkę tęczową z krucyfiksem oraz blisko 50 figur świętych i aniołów z warsztatu Ephraima Gerlacha z Chełmna. Te elementy opisuje diecezjalny projekt „Zabytki z drewna”.

Jakie znaczenie ma ołtarz główny i obraz Matki Boskiej Śnieżnej?

Ołtarz główny ma starszy obraz Matki Boskiej Śnieżnej z pierwszej połowy XVII wieku, choć samo barokowe wyposażenie kościoła wiązane jest z okresem około 1729 roku. Zestawienie tych dwóch wątków przypomina, że historia wnętrza nie zamyka się w jednej dacie.

Podczas modlitwy nie trzeba „zwiedzać wzrokiem” każdego szczegółu. Wystarczy dostrzec miejsce ołtarza, obraz maryjny i spokojną kompozycję prezbiterium, a później wrócić do ciszy.

  • Ołtarz główny należy do jednolitego barokowego wyposażenia świątyni wiązanego ze schyłkiem lat 20. XVIII wieku.
  • Obraz Matki Boskiej Śnieżnej pochodzi z pierwszej połowy XVII wieku i jest starszy od obecnego wystroju barokowego.
  • Patronat NMP Różańcowej łączy liturgiczne wezwanie kościoła z modlitwą różańcową praktykowaną przez wiernych.
  • Barokowe wnętrze warto oglądać z szacunkiem dla odbywającej się modlitwy, bez przechodzenia przed uczestnikami adoracji.

Kim był Ephraim Gerlach i dlaczego jego figury są ważne?

Ephraim Gerlach prowadził warsztat rzeźbiarski w Chełmnie, działający około 1741-1773. Według projektu „Zabytki z drewna” jego pracownia wykonała wyposażenie kościoła w Wysokiej, a we wnętrzu zachowało się blisko 50 figur świętych i aniołów.

Warto zwrócić uwagę także na ozdobną belkę tęczową z krucyfiksem oraz grupę Ukrzyżowania na łuku tęczowym. To mocne punkty wnętrza, ale podczas adoracji pierwszeństwo ma modlitwa, nie dokumentowanie zabytków.

  • Warsztat Ephraima Gerlacha działał w Chełmnie około 1741-1773 i wiązany jest z rzeźbiarskim wyposażeniem świątyni.
  • Blisko 50 figur świętych i aniołów stanowi rozpoznawalną cechę wnętrza według projektu Diecezji Bydgoskiej.
  • Belka tęczowa z krucyfiksem jest jednym z elementów prowadzących wzrok ku prezbiterium i ołtarzowi.
  • Łuk tęczowy z grupą Ukrzyżowania należy do historycznego wyposażenia wskazywanego w opisach kościoła.

Więcej informacji praktycznych zbiera przewodnik: zwiedzanie kościoła w Wysokiej.

Jak Wieczysta Adoracja wpisuje się w kalendarz Wysokiej?

Wieczysta Adoracja 25 kwietnia i 13 listopada jest jednym z rozpoznawalnych punktów roku parafii NMP Różańcowej w Wysokiej. Obok niej karta Diecezji Bydgoskiej wymienia odpust przypadający w niedzielę w okolicy 7 października, a lokalną pamięć muzyczną zachowuje konkurs chórów „O Crux Ave” z 2021 roku.

Kiedy przypada odpust Matki Bożej Różańcowej w Wysokiej?

Odpust parafialny przypada w najbliższą niedzielę w okolicy 7 października, liturgicznego wspomnienia Najświętszej Maryi Panny Różańcowej. Dokładną datę obchodów w danym roku należy sprawdzić w aktualnych informacjach Diecezji Bydgoskiej lub ogłoszeniach przy kościele.

To inny moment niż Wieczysta Adoracja. Odpust koncentruje się na patronce świątyni, natomiast adoracja skupia uwagę na Najświętszym Sakramencie.

Wydarzenie Stały punkt odniesienia Co wymaga aktualnego sprawdzenia
Wieczysta Adoracja 25 kwietnia i 13 listopada Godzina wystawienia, przebieg dnia i błogosławieństwo
Odpust NMP Różańcowej Niedziela w okolicy 7 października Dokładna data oraz program obchodów
Niedzielne Msze Wysoka i Młotkowo są ujęte w karcie diecezji Aktualne godziny i ewentualne zmiany świąteczne
Muzyka sakralna II konkurs „O Crux Ave” odbył się w 2021 roku online Informacje o kolejnych wydarzeniach, jeśli zostaną ogłoszone
  • Odpust różańcowy wiąże się z patronką parafii i liturgicznym wspomnieniem przypadającym 7 października.
  • Wieczysta Adoracja ma dwa wskazane dni: 25 kwietnia oraz 13 listopada według karty diecezjalnej.
  • Msze w Młotkowie są częścią życia parafii, lecz ich aktualne godziny należy każdorazowo sprawdzić w oficjalnym źródle.
  • „O Crux Ave” przypomina o tradycji muzyki sakralnej, a jego II edycja odbyła się online w 2021 roku.

Gdzie znaleźć aktualne informacje o Mszach i wydarzeniach?

Aktualne informacje o Mszach, nabożeństwach i wydarzeniach należy sprawdzać na karcie parafii Diecezji Bydgoskiej oraz w ogłoszeniach przy kościele. Godziny Mszy i programy uroczystości mogą się zmieniać, dlatego teksty archiwalne nie powinny być traktowane jako bieżący rozkład.

Przydatnym uzupełnieniem jest opracowanie o godzinach Mszy w Wysokiej i Młotkowie, a kontekst patronalny przedstawia strona o odpuście Matki Bożej Różańcowej w Wysokiej.

  • Karta Diecezji Bydgoskiej jest podstawowym źródłem danych o parafii, jej adresie oraz dniach Wieczystej Adoracji.
  • Ogłoszenia przy kościele pomagają ustalić plan konkretnego dnia, zwłaszcza godzinę wystawienia i zakończenia.
  • Konkurs „O Crux Ave” można poznać przez artykuł o historii festiwalu chórów w Wysokiej.
  • Dawna domena parafiacyrylametodego.pl nie jest źródłem oficjalnych ogłoszeń parafialnych ani aktualnego planu nabożeństw.

Najczęściej zadawane pytania

Czy można adorować Najświętszy Sakrament w domu?

Najświętszy Sakrament przechowuje się w kościele, w tabernakulum, dlatego adoracja w ścisłym znaczeniu odbywa się wobec Eucharystii obecnej fizycznie w świątyni. W domu można modlić się duchowo i łączyć intencję z adoracją sprawowaną w kościele. Transmisja może pomóc osobie chorej lub niemogącej wyjść, lecz nie jest tym samym co obecność przed Najświętszym Sakramentem.

Czym różni się adoracja od nawiedzenia Najświętszego Sakramentu?

Nawiedzenie to krótka, osobista modlitwa przed tabernakulum, możliwa w czasie otwarcia kościoła. Adoracja zwykle oznacza modlitwę przed wystawionym Najświętszym Sakramentem, często z monstrancją i błogosławieństwem na zakończenie. KKK 1418 zachęca zarówno do kultu Eucharystii, jak i do jej osobistego nawiedzania.

Czy można przyjść na adorację z dzieckiem?

Tak, adoracja jest otwarta także dla dzieci. Najlepiej wybrać krótki pobyt, usiąść blisko wyjścia i wyjść spokojnie, jeśli dziecko potrzebuje ruchu albo zaczyna głośno reagować. Kilka minut ciszy, znak krzyża i prosta modlitwa są wystarczającym początkiem.

Czy daty adoracji przypadają zawsze w ten sam dzień tygodnia?

Nie. Stałe są daty 25 kwietnia i 13 listopada, ale każdy rok ma inny układ dni tygodnia. Przed przyjazdem trzeba sprawdzić bieżący plan w informacjach Diecezji Bydgoskiej albo w ogłoszeniach przy kościele.

Co oznacza wystawienie Hostii w monstrancji?

Wystawienie polega na umieszczeniu konsekrowanej Hostii w monstrancji albo w puszce, aby wierni mogli oddawać cześć Chrystusowi obecnemu w Eucharystii. Kan. 941 Kodeksu Prawa Kanonicznego opisuje te formy wystawienia. Nie jest to osobny sakrament, lecz forma kultu Eucharystii poza Mszą.

Czy podczas adoracji trzeba odpowiadać na modlitwy grupy?

Nie trzeba, jeśli dana chwila ma charakter cichej modlitwy osobistej. Przy śpiewie lub wspólnych odpowiedziach można włączyć się na miarę możliwości, ale nie ma obowiązku głośnego uczestnictwa. Cisza jest pełnoprawną formą adoracji.

Ewa Lubańska - mieszkam w Pile i od lat opisuję kościoły oraz dawne miasteczka Krajny, zwracając uwagę na ich dzwonnice, mury przykościelne i rzeźbione wyposażenie.

Aktualizacja: październik 2026

Źródła i literatura

Źródła kościelne i lokalne

  1. Diecezja Bydgoska, Parafia Matki Bożej Różańcowej w Wysokiej, aktualizacja 15.10.2026.
  2. Zabytki z drewna Diecezji Bydgoskiej, Kościół pw. Najświętszej Maryi Panny Różańcowej w Wysokiej, 2026.
  3. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 1374, 1378, 1379, 1418, wydanie polskie Pallottinum, 1994.
  4. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 941-943, 1983.
  5. Biblia Tysiąclecia, wydanie V, Mt 26,40, Mt 28,20, J 6,51.
Ewa Lubańska
Ewa Lubańska

Ewa Lubańska mieszka w Pile i od lat opisuje kościoły i dawne miasteczka Krajny, z ich drewnianymi dzwonnicami, murami przykościelnymi i rzeźbionym wyposażeniem. Wysoka jest dla niej wyjątkowa: dawny klasztor kanoników regularnych, ryglowa dzwonnica i blisko pięćdziesiąt figur z pracowni Ephraima Gerlacha. Nie jest historyczką sztuki, przewodniczką z uprawnieniami ani osobą duchowną, nie pracuje też dla parafii. Korzysta z karty parafii na stronie Diecezji Bydgoskiej, serwisu „Zabytki z drewna”, katalogu regionwielkopolska.pl i Wikipedii. Gdy źródła się różnią, jak przy dacie budowy kościoła, podaje wszystkie wersje. Każdą poprawkę zapisuje z datą.

Articles: 142