Powstanie wielkopolskie w Wysokiej - styczeń 1919 r.

Tekst: · aktualizacja

Spis treści

Ile trwało powstanie wielkopolskie?

Powstanie wielkopolskie 1918-1919 rozpoczęło się 27 grudnia 1918 r. w Poznaniu, a rozejm w Trewirze z 16 lutego 1919 r. objął front wielkopolski po około siedmiu tygodniach głównych walk. Dla Wysokiej na Krajnie najważniejsze były jednak trzy dni stycznia 1919 r. oraz powrót miasta do Polski w styczniu 1920 r.

Datę 27 grudnia wiąże się z napięciem po przyjeździe Ignacego Jana Paderewskiego do Poznania dzień wcześniej. Sam rozejm nie zamyka całej historii politycznie: granice rozstrzygnął później traktat wersalski, podpisany 28 czerwca 1919 r.

Kiedy zaczęło się powstanie wielkopolskie?

Powstanie wielkopolskie zaczęło się 27 grudnia 1918 r. w Poznaniu, dzień po przyjeździe Ignacego Jana Paderewskiego.

W szkolnym skrócie łatwo zgubić różnicę między wybuchem walk, zakończeniem działań frontowych i formalnym wytyczeniem granicy. To trzy osobne etapy. Dzięki temu można lepiej zrozumieć, dlaczego Wysoka nie znalazła się od razu po polskiej stronie granicy.

  • 26 grudnia 1918 r. - Ignacy Jan Paderewski przybył do Poznania, co stało się jednym z najważniejszych symboli wydarzeń.
  • 27 grudnia 1918 r. - w Poznaniu wybuchły walki, od których liczy się początek powstania.
  • 16 lutego 1919 r. - rozejm w Trewirze objął front wielkopolski.
  • 28 czerwca 1919 r. - podpisano traktat wersalski, który regulował powojenny układ granic.
  • styczeń 1920 r. - Wysoka wróciła do Polski, podczas gdy Piła pozostała po stronie niemieckiej.

Powstanie wielkopolskie należy czytać jako proces: od walk rozpoczętych 27 grudnia 1918 r., przez rozejm w Trewirze, po postanowienia traktatu wersalskiego. - Encyklopedia Powstania Wielkopolskiego 1918-1919, 2002

Co oznacza siedem tygodni walk?

Siedem tygodni to przybliżony czas od 27 grudnia 1918 r. do 16 lutego 1919 r., a nie data zamknięcia wszystkich sporów o granicę.

Takie ujęcie chroni przed prostym, lecz mylącym zdaniem, że wszystko rozstrzygnęło się w lutym. Mieszkańcy miejscowości pogranicznych, w tym Wysokiej, odczuwali skutki decyzji politycznych jeszcze przez kolejne miesiące. W lokalnej historii szczególnie dobrze widać różnicę między chwilowym przejęciem władzy a trwałą zmianą państwowej przynależności.

  • Wybuch powstania - oznacza rozpoczęcie walk w Poznaniu 27 grudnia 1918 r.
  • Rozejm w Trewirze - oznacza objęcie frontu wielkopolskiego warunkami zawieszenia broni 16 lutego 1919 r.
  • Traktat wersalski - stanowił podstawę rozstrzygnięć granicznych po I wojnie światowej.
  • Styczeń 1920 r. - jest dla Wysokiej datą powrotu do Polski według lokalnego zestawienia historycznego.

Co wydarzyło się w Wysokiej 2-4 stycznia 1919 r.?

W dniach 2-4 stycznia 1919 r. powstańcy wielkopolscy objęli władzę w Wysokiej, mieście położonym około 20 km na wschód od Piły, i powołali Radę Ludową oraz Straż Obywatelską. Polska administracja przetrwała krótko, ponieważ 4 stycznia miasto zajęli Niemcy z Piły (źródło: Wikipedia, „Wysoka (miasto)”, stan na 2026 r.).

To krótki zapis, ale nie ma potrzeby go ozdabiać domysłami. Dostępne źródło nie opisuje przebiegu starć, liczby uczestników ani nazwisk osób tworzących lokalne struktury. Uczciwa opowieść o powstaniu wielkopolskim w Wysokiej zaczyna się od tej granicy wiedzy.

Czym były Rada Ludowa i Straż Obywatelska w Wysokiej?

Rada Ludowa i Straż Obywatelska były lokalnymi polskimi strukturami władzy i porządku publicznego powołanymi w Wysokiej między 2 a 4 stycznia 1919 r.

Nie należy utożsamiać Rady Ludowej w Wysokiej z Naczelną Radą Ludową działającą w Poznaniu. Pierwsza była organem miejscowym, druga pełniła znacznie szerszą rolę polityczną w sprawach Wielkopolski. Ta różnica porządkuje nazwy, które brzmią podobnie, lecz oznaczają instytucje o odmiennym zasięgu.

  • Rada Ludowa w Wysokiej - była lokalnym organem polskim wymienionym przy wydarzeniach z 2-4 stycznia 1919 r.
  • Straż Obywatelska - stanowiła miejscową formę ochrony porządku w okresie zmiany władzy.
  • Wysoka - była miastem Krajny, a nie Wysoką na Śląsku ani pobliską Wysoką Wielką.
  • Powstańcy wielkopolscy - objęli władzę w mieście na krótki okres opisany w źródle lokalnym.

Najważniejsze zdanie brzmi prosto: w pierwszych dniach stycznia 1919 r. Wysoka miała własny, krótki epizod polskiej władzy lokalnej.

Dlaczego Niemcy z Piły zajęli Wysoką 4 stycznia?

Niemcy z Piły zajęli Wysoką 4 stycznia 1919 r., a bliskość Piły - około 20 km - pomaga wyjaśnić szybkość tej zmiany.

Nie wolno z samego faktu zajęcia miasta tworzyć opisu bitwy, którego źródła nie potwierdzają. Wiadomo natomiast, że Piła znajdowała się bardzo blisko i po ostatecznych rozstrzygnięciach granicznych nie weszła do II Rzeczypospolitej. Wysoka znalazła się po przeciwnej stronie granicy dopiero w styczniu 1920 r.

  • 4 stycznia 1919 r. - to data zajęcia Wysokiej przez Niemców z Piły.
  • Piła - była pobliskim miastem, które po 1920 r. pozostało poza granicą Polski.
  • Brak opisu walk - oznacza, że nie można rzetelnie podać liczby poległych, oddziałów ani przebiegu starcia.
  • Styczeń 1920 r. - przyniósł Wysokiej trwały powrót do Polski.

Wysoka na pograniczu: dlaczego Piła była tak blisko frontu?

Wysoka leży w historycznej Krajnie, około 20 km na wschód od Piły, dlatego wydarzenia stycznia 1919 r. trzeba rozpatrywać jako historię pogranicza. Miasto przez długi czas znajdowało się pod panowaniem pruskim, czego jednym ze śladów była kasata klasztoru kanoników regularnych przez władze pruskie w 1785 r.

Odległość między miastami nie jest tylko szczegółem na mapie. Wyjaśnia, dlaczego sytuacja w Wysokiej mogła zmieniać się tak szybko, oraz dlaczego odzyskanie państwowej przynależności do Polski wymagało decyzji międzynarodowych.

Jak Krajna łączy Wysoką z Wielkopolską i Pomorzem?

Krajna łączyła doświadczenia Wielkopolski i Pomorza, a Wysoka była miejscowością pograniczną o własnym rytmie historycznym.

W opowieści o regionie warto unikać prostego rysowania linii frontu bez dokumentu kartograficznego. Bezpieczniej wskazać miejsca pewne: Wysoką, Piłę oraz późniejszą granicę polsko-niemiecką. Taki punkt widzenia pozwala zobaczyć, że lokalne decyzje stykały się z polityką europejską.

  • Wysoka - jest miastem powiatu pilskiego w województwie wielkopolskim.
  • Krajna - stanowi historyczny region, w którym leży Wysoka.
  • Piła - pozostawała ważnym punktem odniesienia dla losów Wysokiej w 1919 r.
  • zabór pruski - jest tłem dla dziejów miasta przed powrotem do Polski.

Szerszy kontekst regionu rozwija tekst Krajna, region Wysokiej.

Czy Wysoka była w zaborze pruskim?

Tak, Wysoka znajdowała się pod panowaniem pruskim, a jednym z potwierdzonych śladów tego okresu jest likwidacja klasztoru przez władze pruskie w 1785 r.

Ten fakt nie zastępuje całej historii miasta, ale dobrze pokazuje, że rok 1919 nie pojawił się w próżni. Wysoka miała już za sobą długie doświadczenie administracji pruskiej, a w styczniu 1920 r. weszła w granice odrodzonego państwa polskiego.

  • 1785 r. - władze pruskie zlikwidowały klasztor kanoników regularnych w Wysokiej.
  • 1919 r. - przyniósł krótki epizod przejęcia władzy przez powstańców.
  • 1920 r. - oznaczał powrót Wysokiej do Polski.
  • Piła - pozostała po stronie niemieckiej po ustaleniu granicy.

Kto pierwszy zginął w powstaniu wielkopolskim?

Najczęściej za pierwszą ofiarę powstania wielkopolskiego uznaje się Franciszka Ratajczaka, poległego w Poznaniu 27 grudnia 1918 r.; takie wskazanie przywołuje literatura dotycząca powstania. W dostępnych materiałach o Wysokiej nie ma natomiast potwierdzonych nazwisk miejscowych poległych ani opisu ich losów.

Kim był Franciszek Ratajczak?

Franciszek Ratajczak jest najczęściej wskazywany jako pierwsza ofiara powstania wielkopolskiego z 27 grudnia 1918 r. w Poznaniu.

W historii powstań kolejność pierwszych ofiar bywa przedmiotem precyzyjnych ustaleń badaczy, zwłaszcza gdy wydarzenia rozgrywały się niemal równocześnie w kilku miejscach. Dlatego lepiej używać sformułowania „najczęściej uznawany”, zamiast przedstawiać tę kwestię jako bezdyskusyjną.

  • Franciszek Ratajczak - jest w popularnych opracowaniach łączony z pierwszą ofiarą powstania.
  • 27 grudnia 1918 r. - to data jego śmierci wiązana z początkiem walk w Poznaniu.
  • Poznań - był miejscem wybuchu powstania wielkopolskiego 1918-1919.
  • Encyklopedia Powstania Wielkopolskiego - pozostaje właściwym punktem odniesienia przy sprawdzaniu biogramów.

Dlaczego nie można dopisać nazwisk powstańców z Wysokiej?

Nie można dopisać nazwisk powstańców z Wysokiej, ponieważ przytoczone źródła lokalne ich nie podają.

Historia lokalna zyskuje na wiarygodności wtedy, gdy nie zastępuje braku dokumentu atrakcyjną opowieścią. W przypadku Wysokiej pewne są daty 2-4 stycznia 1919 r., istnienie Rady Ludowej, Straży Obywatelskiej i zajęcie miasta przez Niemców z Piły. Niepewne dane wymagają dalszej kwerendy, a nie dopowiedzenia.

  • Nazwisko - powinno wystąpić w archiwalnym dokumencie, bazie uczestników albo wiarygodnym opracowaniu.
  • Miejscowość - wymaga rozróżnienia Wysokiej od innych miejsc o tej samej nazwie.
  • Data - pozwala połączyć rodzinne przekazy z konkretnym etapem wydarzeń.
  • Źródło - powinno dać się wskazać czytelnikowi, a nie opierać się wyłącznie na tradycji ustnej.

Jakie są kluczowe symbole powstania wielkopolskiego?

Kluczowe symbole powstania wielkopolskiego to biało-czerwone barwy, orzeł na sztandarach i odznakach, postać Ignacego Jana Paderewskiego oraz data 27 grudnia. Od 2021 r. 27 grudnia jest Narodowym Dniem Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego, ustanowionym ustawą państwową.

Dlaczego 27 grudnia jest świętem państwowym?

27 grudnia jest świętem państwowym, ponieważ ustawa z 2021 r. ustanowiła Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego właśnie w rocznicę wybuchu walk w Poznaniu.

Święto nie jest dniem wolnym od pracy, ale ma znaczenie pamięciowe i edukacyjne. Data kieruje uwagę na wydarzenie, które w polskiej pamięci zbiorowej uchodzi za zwycięskie, choć jego skutki dla konkretnych miast, takich jak Wysoka, realizowały się w różnym czasie.

  • 27 grudnia - upamiętnia wybuch walk w Poznaniu w 1918 r.
  • Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego - jest świętem państwowym ustanowionym w 2021 r.
  • Ignacy Jan Paderewski - pozostaje symbolem wydarzeń poprzedzających wybuch powstania.
  • biało-czerwone barwy - są znakiem polskiej wspólnoty obecnym w rocznicowych obchodach.

Ustawa z 2021 r. ustanawia Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego, obchodzony 27 grudnia. - Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, ustawa z 2021 r.

Jak czytać symbole powstania bez patosu?

Symbole powstania najlepiej czytać jako znaki pamięci o konkretnych ludziach, datach i miejscach, a nie jako ozdobne hasła oderwane od historii.

Dla Wysokiej takim znakiem może być proste zestawienie dat: 2-4 stycznia 1919 r. oraz styczeń 1920 r. Pierwsza przypomina o przejęciu miejscowej władzy, druga o trwałym wejściu miasta do Polski. W lokalnej pamięci konkret jest silniejszy niż podniosła formuła.

  • flaga biało-czerwona - odnosi się do polskiej tożsamości państwowej i narodowej.
  • orzeł - występował na sztandarach oraz odznakach związanych z pamięcią powstańczą.
  • Paderewski - przypomina o Poznaniu i dniach poprzedzających wybuch walk.
  • Wysoka 1919-1920 - pokazuje lokalną drogę od krótkiego przejęcia władzy do zmiany granicy.

Ile było zwycięskich powstań w Polsce?

Nie ma jednej bezsporniej liczby zwycięskich powstań w Polsce, ponieważ zależy ona od tego, czy za zwycięstwo uznaje się pełne osiągnięcie celów, częściowy sukces terytorialny czy trwały skutek polityczny. Powstanie wielkopolskie powszechnie nazywa się zwycięskim, a III powstanie śląskie z 1921 r. często opisuje się jako częściowy sukces.

Dlaczego powstanie wielkopolskie nazywa się zwycięskim?

Powstanie wielkopolskie nazywa się zwycięskim, ponieważ doprowadziło do przyłączenia znacznej części Wielkopolski do odrodzonej Polski.

To określenie nie oznacza, że każda miejscowość odzyskała polską administrację tego samego dnia. Los Wysokiej dobrze pokazuje tę różnicę: wydarzenia z początku 1919 r. były ważne, ale ostateczny powrót miasta do Polski nastąpił dopiero w styczniu 1920 r.

  • Powstanie wielkopolskie - jest powszechnie przedstawiane jako zwycięskie.
  • Wysoka - wróciła do Polski w styczniu 1920 r., a nie bezpośrednio po styczniowych wydarzeniach 1919 r.
  • III powstanie śląskie - bywa oceniane jako częściowo skuteczne w zależności od przyjętych kryteriów.
  • kryterium zwycięstwa - powinno być wyraźnie podane przed tworzeniem prostego rankingu powstań.

Czy jedna liczba zwycięskich powstań jest rzetelna?

Nie, jedna liczba zwycięskich powstań nie jest rzetelna bez wyjaśnienia kryterium, według którego klasyfikuje się wynik wydarzenia.

Inaczej ocenia się sukces militarny, inaczej późniejszą decyzję dyplomatyczną, a jeszcze inaczej pamięć narodową. Przy nauce historii lepiej pytać: jaki był cel, co wydarzyło się bezpośrednio po walkach i czy efekt utrzymał się w granicach państwa.

  • sukces militarny - dotyczy sytuacji na polu walki i kontroli nad terenem.
  • sukces polityczny - dotyczy uznania decyzji przez władze oraz społeczność międzynarodową.
  • sukces terytorialny - odnosi się do faktycznego przebiegu granicy po traktatach.
  • pamięć historyczna - nadaje wydarzeniu późniejszą rangę w kulturze i edukacji.

Jak Wysoka wróciła do Polski w 1920 r.?

Wysoka wróciła do Polski w styczniu 1920 r. na mocy rozstrzygnięć traktatu wersalskiego, podpisanego 28 czerwca 1919 r. i obowiązującego od 10 stycznia 1920 r. Miasto weszło do II Rzeczypospolitej, natomiast pobliska Piła pozostała po stronie niemieckiej (źródło: Dz.U. 1920 nr 35 poz. 200; Wikipedia, „Wysoka (miasto)”).

Co zmienił traktat wersalski dla Wysokiej?

Traktat wersalski zmienił dla Wysokiej przynależność państwową, ponieważ miasto znalazło się w granicach Polski w styczniu 1920 r.

To właśnie traktat, a nie sam epizod z 2-4 stycznia 1919 r., dał trwałą podstawę nowej granicy. Wysoka i Piła, bliskie sobie geograficznie, znalazły się po dwóch stronach granicy. Taka perspektywa pomaga czytać dzieje miasta bez skrótu myślowego.

  • 28 czerwca 1919 r. - podpisano traktat wersalski.
  • 10 stycznia 1920 r. - traktat wszedł w życie.
  • styczeń 1920 r. - Wysoka wróciła do Polski.
  • Piła - pozostała po stronie niemieckiej po ustaleniu granicy.

Chronologię i kontekst granicy rozwija artykuł powrót Wysokiej do Polski w 1920 r..

Jak odróżnić rok 1919 od roku 1920 w historii miasta?

Rok 1919 oznacza dla Wysokiej krótki okres przejęcia władzy przez powstańców, a rok 1920 oznacza trwały powrót miasta do Polski.

To rozróżnienie warto zachować w szkolnej notatce, opisie rodzinnej pamiątki i oprowadzaniu po mieście. Trzy styczniowe dni mówią o lokalnym działaniu, natomiast styczeń 1920 r. mówi o państwowej granicy. Oba wydarzenia są ważne, lecz nie są tym samym.

  • 2-4 stycznia 1919 r. - to czas działania Rady Ludowej i Straży Obywatelskiej w Wysokiej.
  • 4 stycznia 1919 r. - to data zajęcia miasta przez Niemców z Piły.
  • styczeń 1920 r. - to moment wejścia Wysokiej do Polski.
  • traktat wersalski - stanowił podstawę prawną powojennego układu granic.

Jak szukać śladów powstańców z Wysokiej?

Śladów powstańców z Wysokiej najlepiej szukać w czterech krokach: zebrać dane rodzinne, sprawdzić opracowania i bazy Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości, przeszukać zespoły archiwalne z lat 1918-1920 oraz porównać dokumenty z miejscowością. Kluczowe są pełne imię, nazwisko, data urodzenia i poprawnie rozpoznana Wysoka.

Od czego zacząć poszukiwania rodzinne?

Zacznij od zapisania czterech danych: imienia, nazwiska, daty urodzenia i miejscowości związanej z poszukiwaną osobą.

Rodzinne fotografie, legitymacje, odznaki i listy bywają ważnym początkiem, lecz same nie przesądzają o udziale w powstaniu. Na odwrocie kopii warto zanotować, skąd pochodzi przedmiot, kiedy go sfotografowano i czy opis pochodzi z dokumentu, czy z relacji rodzinnej.

  1. Spisz imię i nazwisko - uwzględnij możliwe warianty zapisu nazwiska.
  2. Dodaj datę urodzenia - pozwala odróżnić osoby o identycznych danych.
  3. Wskaż miejscowość - zapis „Wysoka, powiat pilski, Krajna” zmniejsza ryzyko pomyłki.
  4. Zeskanuj pamiątki - fotografie i dokumenty zachowaj razem z opisem źródła.
  5. Porównaj informacje - rodzinny przekaz zestaw z katalogiem muzealnym albo archiwalnym.

Gdzie szukać nazwisk powstańców?

Nazwisk powstańców należy szukać przede wszystkim w zasobach Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości, archiwach oraz publikacjach historycznych, sprawdzając aktualną dostępność baz na stronach tych instytucji.

Muzeum w Poznaniu gromadzi wiedzę o powstaniu, a archiwalia z lat 1918-1920 mogą prowadzić do spisów, korespondencji lub dokumentów administracyjnych. Wynik wyszukiwania zawsze trzeba odczytać ostrożnie: zgodność nazwiska nie wystarcza bez zgodności daty, miejsca i kontekstu.

  • Wielkopolskie Muzeum Niepodległości - jest instytucją właściwą dla dokumentacji historii powstania.
  • Encyklopedia Powstania Wielkopolskiego - pomaga sprawdzić potwierdzone biogramy i hasła.
  • archiwa państwowe - mogą przechowywać zespoły dotyczące administracji oraz mieszkańców z lat 1918-1920.
  • Towarzystwo Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 - może wskazać dalsze ścieżki poszukiwań.

Późniejsze wojenne dzieje miasta opisuje osobny tekst o Weißeck i dziejach Wysokiej w XX wieku, a pamięć o ofiarach 1939 r. prowadzi do materiału egzekucja na Górze Wysokiej w 1939 r..

Najczęściej zadawane pytania

Czy w Wysokiej toczyły się walki w 1919 r.?

Dostępne źródło podaje, że 2-4 stycznia 1919 r. władzę objęli powstańcy, a 4 stycznia miasto zajęli Niemcy z Piły. Nie opisuje jednak przebiegu ewentualnych walk, liczby uczestników ani liczby ofiar. Z tego powodu nie należy tworzyć szczegółowej relacji militarnej bez dalszych dokumentów.

Jaką niemiecką nazwę nosiła Wysoka?

W latach 1942-1945, podczas okupacji, Wysoka nosiła niemiecką nazwę Weißeck. Jest to inny okres niż powstanie wielkopolskie i wydarzenia stycznia 1919 r. Nazwa pojawia się w artykule Weißeck - niemiecka nazwa Wysokiej w czasie okupacji.

Czy powstanie wielkopolskie objęło całą Wielkopolskę?

Nie, przebieg wydarzeń i późniejsza granica nie objęły w ten sam sposób wszystkich terenów. Piła pozostała po stronie niemieckiej, choć Wysoka wróciła do Polski w styczniu 1920 r. Przykład tych dwóch bliskich miast dobrze pokazuje złożoność powojennych rozstrzygnięć.

Jaką rolę odegrał Ignacy Jan Paderewski?

Ignacy Jan Paderewski przyjechał do Poznania 26 grudnia 1918 r., a następnego dnia wybuchły walki. Jego przyjazd i reakcja polskich mieszkańców stały się trwałym symbolem początku powstania. Nie oznacza to jednak, że był jedyną przyczyną wydarzeń.

Gdzie w Poznaniu można poznać historię powstania?

Historię powstania prezentuje Wielkopolskie Muzeum Niepodległości w Poznaniu, w tym ekspozycje związane z Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1919. Przed wyjazdem należy sprawdzić aktualne godziny, ceny biletów i dostępność wystaw na stronie muzeum. Informacje programowe zmieniają się niezależnie od historycznych faktów opisanych w artykule.

Jak dawna przynależność kościelna Wysokiej wiąże się z historią miasta?

Dzieje administracyjne i kościelne miasta często biegną równolegle, ale nie należy ich utożsamiać z granicą państwową z 1920 r. Temat przynależności kościelnej omawia tekst Wysoka w archidiecezji gnieźnieńskiej. Pozwala on spojrzeć na historię Wysokiej także poza ramą wydarzeń politycznych.

Ewa Lubańska - mieszka w Pile i od lat opisuje kościoły oraz dawne miasteczka Krajny, zwracając uwagę na źródła, architekturę i lokalną pamięć.

Aktualizacja: październik 2026

Źródła i literatura

Źródła lokalne i historyczne

Poniższe pozycje prowadzą do materiałów wykorzystanych przy ustalaniu chronologii Wysokiej i szerszego kontekstu powstania.

  1. Wikipedia: Wysoka (miasto), dostęp: październik 2026.
  2. Wielkopolskie Muzeum Niepodległości w Poznaniu, materiały o powstaniu wielkopolskim.
  3. Encyklopedia Powstania Wielkopolskiego 1918-1919, Wielkopolskie Muzeum Niepodległości i Instytut Historii PAN, Poznań 2002.
  4. ISAP - Internetowy System Aktów Prawnych, ustawa o ustanowieniu Narodowego Dnia Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego, 2021.
  5. ISAP - Dziennik Ustaw 1920 nr 35 poz. 200, traktat pokoju między Mocarstwami Sprzymierzonymi i Stowarzyszonymi a Niemcami.

Jak korzystać ze źródeł o Wysokiej?

Źródła lokalne należy czytać razem z opracowaniami dotyczącymi całego powstania wielkopolskiego. Pozwala to oddzielić potwierdzone fakty o Wysokiej od informacji ogólnych o Poznaniu, Paderewskim czy rozejmie w Trewirze.

  • źródło lokalne - służy do potwierdzania dat i zdarzeń dotyczących Wysokiej.
  • opracowanie naukowe - daje szerszy kontekst powstania wielkopolskiego 1918-1919.
  • akt prawny - wyjaśnia podstawę formalną zmian granicznych po I wojnie światowej.
  • strona instytucji - pozwala sprawdzić bieżącą dostępność zbiorów i wystaw muzealnych.

Fot. Bogusław Linette, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons

Ewa Lubańska
Ewa Lubańska

Ewa Lubańska mieszka w Pile i od lat opisuje kościoły i dawne miasteczka Krajny, z ich drewnianymi dzwonnicami, murami przykościelnymi i rzeźbionym wyposażeniem. Wysoka jest dla niej wyjątkowa: dawny klasztor kanoników regularnych, ryglowa dzwonnica i blisko pięćdziesiąt figur z pracowni Ephraima Gerlacha. Nie jest historyczką sztuki, przewodniczką z uprawnieniami ani osobą duchowną, nie pracuje też dla parafii. Korzysta z karty parafii na stronie Diecezji Bydgoskiej, serwisu „Zabytki z drewna”, katalogu regionwielkopolska.pl i Wikipedii. Gdy źródła się różnią, jak przy dacie budowy kościoła, podaje wszystkie wersje. Każdą poprawkę zapisuje z datą.

Articles: 142